Lũ quét kinh hoàng biến mỏ vàng thành nghĩa trang

Lũ quét kinh hoàng biến mỏ vàng thành nghĩa trang
(NB&CL) Đêm ngày 19, sáng 20/8/2016, cả một bãi vàng rộng hơn 100ha đã bị cuốn trôi chỉ trong chớp mắt khi lũ quét ập đến bất ngờ. Thiệt hại về vật chất là điều đã được nhìn thấy, nhưng thiệt hại về con người cho đến lúc này vẫn chưa có được con số chính xác cuối cùng. Những giếng vàng ở Mà Sa Phìn (xã Nậm Xây, huyện Văn Bàn, Lào Cai) liệu có biến thành những hố chôn người tập thể? Và mỏ vàng Mà Sa Phìn giờ có phải là “nghĩa trang phu vàng”?

Đêm ngày 19, sáng 20/8/2016, cả một bãi vàng rộng hơn 100ha đã bị cuốn trôi chỉ trong chớp mắt khi lũ quét ập đến bất ngờ. Thiệt hại về vật chất là điều đã được nhìn thấy, nhưng thiệt hại về con người cho đến lúc này vẫn chưa có được con số chính xác cuối cùng. Những giếng vàng ở Mà Sa Phìn (xã Nậm Xây, huyện Văn Bàn, Lào Cai) liệu có biến thành những hố chôn người tập thể? Và mỏ vàng Mà Sa Phìn giờ có phải là “nghĩa trang phu vàng”?

Chốn tang thương

Trước thông tin tại xã Nậm Xây (huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai) vừa xảy ra vụ lũ quét làm chôn vùi nhiều “phu vàng” trong mỏ Mà Sa Phìn, nhận thấy đây là vụ sạt lở đất vô cùng nghiêm trọng, nhóm PV báo Nhà báo & Công luận đã tức tốc rời Hà Nội ngay trong đêm 22/8, đến hơn 3h sáng hôm sau có mặt tại huyện Bảo Hà, nơi mà chúng tôi nhận được phản ánh đang có đám ma tập thể cho 3 “phu vàng” xấu số trở về từ Mà Sa Phìn. Ghi nhận thực tế tại đây, thông tin trên là có cơ sở.

Cầu treo dân sinh, đập tràn qua suối Nậm Luông Xây đã bị cuốn phăng, chia cắt xã Nậm Xây với Ma Sà Phìn

Sáng sớm 23/8, nhóm PV rời huyện Bảo Hà để lên đường đi Văn Bàn, nơi xảy ra vụ sạt lở. Quãng đường từ Bảo Hà đến xã Nậm Xây (huyện Văn Bàn) gần 100km, đường đi vô cùng khó khăn vì trơn trượt, nhiều dốc cao với một bên là đồi núi, một bên là vực thẳm.

Mất khoảng gần 3 tiếng đồng hồ trên xe ô tô, chúng tôi cũng đã đứng trước con suối Nậm Xây Luông, thử thách thực sự cho nhóm PV phải vượt qua để có thể tiến vào hiện trường vụ lũ quét mỏ vàng Mà Sa Phìn. Bởi cho dù mưa đã tạnh từ đêm hôm trước nhưng dòng nước tại Nậm Xây Luông vẫn vô cùng chảy siết, như những cơn sóng dữ có thể cuốn trôi đi tất cả những gì ngáng đường chúng.

Do lũ lớn nên cây cầu dân sinh bắc qua suối Nậm Xây Luông đã bị cuốn mất, con đập tràn mới được khánh thành đầu năm giờ cũng chỉ còn trơ lại tấm bê tông, lộ ra cả sắt thép nằm bấp bênh giữa suối. Người dân địa phương cho biết, đây là con đường duy nhất để vào được bãi vàng Mà Sà Phìn.

Chúng tôi bàn nhau tách ra làm hai nhóm. Một phóng viên ở lại cầu Nậm Xây để “đón” những phu vàng trở ra từ trong bãi vàng, còn hai phóng viên sẽ vào bên trong bãi vàng.

Trước ý định vào bãi vàng của nhóm PV, nhiều người dân địa phương ngăn cản: “Không nên liều mạng vì đường đi rất khó khăn, hơn nữa trời đang âm u, không biết lũ quét ập đến lúc nào”.

“Đường vào trong đó khoảng hơn 20km, đi xe máy vào cũng chỉ được một đoạn thôi còn thì phải đi bộ hơn chục cây nữa, đường trơn trượt hiểm trở lắm, phóng viên đừng vào”, anh Sùng A Tún, một người dân địa phương khuyến cáo.

Toàn cảnh hiện trường mỏ vàng Mà Sa Phìn sau trận lũ quét.

Tuy nhiên, trước quyết tâm “mục sở thị” bằng được các lán của phu vàng bị vùi lấp, người dân địa phương đã đồng ý đưa nhóm phóng viên vào.

Đúng như lời cảnh báo, đường vào mỏ vàng toàn đá tai mèo sắc nhọn. Có những chỗ bùn lầy sâu gần đến đầu gối, khiến cho việc di chuyển là vô cùng khó khăn.

Trên đường vào bãi vàng, chúng tôi gặp ông Giàng A Khua – một người dân sống gần con đường này chia sẻ: “Chính tay mình đã khiêng rất nhiều xác người”. Ông cũng cho biết có khoảng 20 xác phu vàng bị chết do mưa lũ được đưa ra qua con đường này.

Sau cuộc trò chuyện với ông Khua, nhóm phóng viên tiếp tục hành trình, đến khoảng 18h chúng tôi đã đến được khu vực có nhiều lán trại của phu vàng bị lũ cuốn.

Một cảnh tượng hoang tàn diễn ra trước mắt. Một số khu lán trại của phu vàng đã bị vùi lấp bởi những khối đất cát khổng lồ từ trên núi tràn xuống.

Tại đây vẫn còn khá nhiều phu vàng vẫn chưa rời khỏi hiện trường. Trao đổi với phóng viên, ông Nông Văn Thành, ở Bắc Cạn, một nạn nhân thoát ra từ vụ sạt lở kinh hoàng cho biết: “Khu vực lán trại của ông có 24 người thì ít nhất có 3 người chết và 1 người mất tích. Tất cả đều không thuộc biên chế của công ty Vàng Nhẫn (đơn vị được cấp phép khai thác) mà đều là các phu vàng khai thác tự do”.

Ở một lán khác, ông Vừ Mý Chơ, quê ở huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên cho biết lán của ông chết và mất tích rất nhiều, hiện mới chỉ nắm được có 8 người chết.

Qua trao đổi với nhiều phu vàng, có thể thấy con số phu vàng bị tử vong tại mỏ vàng Mà Sa Phìn trong trận lũ quét khủng khiếp đang khác xa con số như thực tế mà chính quyền tỉnh Lào Cai đã công bố.

Số lượng người chết phụ thuộc… báo cáo

Trong khi nhóm phóng viên vẫn đang tiếp cận hiện trường, nhóm khác của báo Nhà báo & Công luận đã quay trở lại UBND huyện Văn Bàn để xác minh thông tin chính xác số người tử vong trong vụ sạt lở đất.

Trước đó, trao đổi nhanh với ông Vương Trinh Quốc- Chánh văn phòng UBND tỉnh Lào Cai- qua điện thoại, ông Quốc cho biết theo báo cáo của UBND huyện Văn Bàn đến thời điểm này (trưa ngày 23/8) số lượng thương vong sau lũ tại Mà Sa Phìn có 2 người chết và 4 người bị thương, đều là công nhân của Cty CP Nhẫn tại Lào Cai.

Tại UBND huyện Văn Bàn, trao đổi với phóng viên, ông Phạm Bình Minh, Phó Chủ tịch UBND huyện Văn Bàn cho biết, đây là trận lũ quét khủng khiếp nhất trong 40 năm qua trên địa bàn huyện Văn Bàn, gây thiệt hại lớn về kinh tế và con người.

Theo ông Minh, số liệu thống kê cho đến chiều 23/8, vẫn chỉ mới xác nhận theo báo cáo từ Cty CP Nhẫn có hai người chết và bốn người bị thương. Hiện UBND huyện vẫn đang tiếp tục tìm kiếm người bị nạn.

Vị Phó Chủ tịch huyện Văn Bàn nói thêm, sau khi nhận được thông tin về vụ sạt lở, Ủy ban huyện đã thành lập đoàn công tác vào hiện trường bãi khai thác vàng Mà Sa Phìn.

Khi phóng viên thông tin đại diện Cty CP Nhẫn cho biết còn có hai công nhân của doanh nghiệp này hiện đang mất tích, ông Phó Chủ tịch huyện sau một hồi ngập ngừng đã trả lời: Chưa thấy doanh nghiệp báo cáo.

Ông Minh cũng cho biết thêm, con số chính xác số lượng người chết tại mỏ vàng Mà Sa Phìn giờ vẫn đang ở chế độ… chờ, phụ thuộc vào kết quả xác minh của Cơ quan Công an. Bao giờ có được kết luận đó, huyện mới có thể công bố chính xác, những thông tin khác chỉ là phản ánh từ phía báo chí và người dân.

Tuy nhiên, trao đổi với báo chí ngay sau cuộc gặp với ông Minh, ông Đặng Xuân Phong – Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai lại cho biết số lượng người chết tại Mà Sa Phìn khác xa với con số mà ông Phó Chủ tịch huyện Văn Bàn vừa thông báo. Theo ông Phong, tính đến thời điểm hiện tại, con số người chết mà bên dưới báo cáo lên cho ông Phong là 7 người, chứ không phải là 2 người.

“Tôi cũng không hiểu sao, từ xã lên tỉnh, mỗi người nói mỗi kiểu, mỗi người một phách. Có lẽ là do anh em chưa cập nhật được thôi, ngoài ra mỗi người nói một kiểu dẫn đến thông tin không chính xác để dư luận hiểu lầm. Báo chí cũng vậy, mỗi báo thông tin một số liệu khác nhau, mình cũng rất sốt ruột vì mình đang công tác xa nên chưa về Lào Cai được”– Ông Phong phân trần.

Số lượng người chết tại Mà Sa Phìn là bao nhiêu? Hai, bảy hay hàng chục người? Rất cần một câu trả lời chính xác từ phía chính quyền tỉnh Lào Cai, đừng “bỏ lọt” những mạng người đã nằm lại Mà Sa Phìn sau trận lũ quét, hãy để cho linh hồn họ có tên, có tuổi, để có thể trở về với gia đình, với quê hương.